1. Ana Sayfa
  2. Anne Sağlığı
  3. Üst Solunum Yolu Enfeksiyonu (Akut) Nedir? Çeşitleri Nelerdir?

Üst Solunum Yolu Enfeksiyonu (Akut) Nedir? Çeşitleri Nelerdir?

Üst solunum yolu enfeksiyonu (akut)

Soğuk algınlığı olanlar akut solunum yolu enfeksiyonlarını (ÜSYE) duymuştur. Akut üst solunum yolları enfeksiyonu , üst solunum yolunda gerçekleşen bulaşıcı bir enfeksiyona verilen isimdir. Üst solunum yolunun kapsamına burun, boğaz, yutak,  gırtlak ve bronşlar girer.  Soğuk algınlığının en çok neden olduğu tanı ÜSYE(Üst Solunum Yolları Enfeksiyonu) tanısıdır. Diğer ÜSYE tipleri içinde ise farenjit, sinüzit, trakeobronşit ve epiglottit yer alır. İnfluenza ise bir üst solunum yolu enfeksiyonu değildir, zira influenza sistemik bir hastalıktır.

Akut Üst Solunum Yolu Enfeksiyonuna Neler Neden Olur?

Virüslerin solunum yolu enfeksiyonuna yol açmasının yanında bakteriler de akut ÜSYE’ ye neden olabilir. Solunum yolu enfeksiyonuna neden olan virüsler şunlardır:

  • Rinovirüsler
  • Adenovirüsler
  • Coxsackievirüsler
  • Parainfluenza virüs grubu
  • Solunum sinsityal virüsleri
  •  İnsan metapneumo virüsleri

 

Ayrıca son zamanlarda adından sıkça söz ettiren korona virüs ailesinin de üst solunum yolları enfeksiyonuna neden olduğu bilinmektedir.

Üst solunum yolu enfeksiyonuna neden olan bakteriler ise şunlardır;

  • A Grubu beta-hemolitik Streptokoklar
  • C Grubu beta-hemolitik Streptokoklar
  • Corynebacterium difteria (difteri olarak da bilinir)
  • Neisseria gonorrhoeae (bel soğukluğu olarak bilinir)
  • Chlamydia pneumoniae (diğer adıyla ‘klamidya’)

Akut Üst Solunum Yolu Enfeksiyonu Türleri

Üst solunum yolu enfeksiyonu görünüm tipleri üst solunum yolu enfeksiyonu için en sık görünen tanılara göre sınıflandırılmıştır. Soğuk algınlığına ek olarak, başka ÜSYE tipleri de bulunur:

Sinüzit

Sinüzit, sinüslerin iltihaplanması yoluyla ortaya çıkan bir üst solunum yolları enfeksiyonu tipidir.

Epiglotitid

Epiglottis, trakea(nefes borusunun) üst kısmı olan epiglotisin iltihaplanması ile ortaya çıkar. Solunum yolunu akciğerlere girebilecek zararlı parçalardan korumayı sağlar. Epiglotisin şişmesi tehlikeye işarettir çünkü nefes borusuna sağlanan hava akışını engelleyebilir.

Larenjit

Larenjit, gırtlak veya ses tellerinin iltihaplanmasına neden olan üst solunum yolu enfeksiyonu türüdür.

Bronşit

Bronş keseciklerinin iltihaplanması durumu bronşite yol açar. Sağ bronşival ve sol bronşiyal tüpler nefes borusundan ayrılır ve akciğerin sağ ve sol kısımlarına gider.

Akut Solunum Yolları Enfeksiyonu Risk Faktörleri

Makalenin bu kısmında kimlerin akut üst solunum yolu enfeksiyonu ile karşılaşma riskinin arttığı ortamlardan bahsedilecektir. Soğuk algınlığı, hemen hemen her ülkede doktora gitme sebeplerinin en yaygın nedeni olarak bilinir. Akut üst solunum yolu enfeksiyonu aerosol damlacıklarının havaya yayılması veya doğrudan elden temas yoluyla bir kişiden kişiye bulaşabilir. Bu durumlarda risk daha fazla artar: Hasta olan bir insan, örtmeden hapşırırsa veya öksürürse virüs içeren burun ve ağız damlacıkları havaya püskürtülür ve yayılır. İnsanlar kapalı bir alanda veya kalabalık koşullarda risk faktörü daha da artar. Bilhassa hastanelerde, resmi veya özel kurumlarda, okul ve kreşlerde bulunan insanlar, yakın temasta olmaları nedeniyle üst solunum yolları enfeksiyonu olma riskleri daha fazladır. Enfeksiyon, enfekte olmuş parçacıklar burna veya gözlere temas edildiğinde daha hızlı yayılır. Virüsler kapı kolu gibi her türlü nesnede varlığını sürdürebilir. Özellikle sonbahar veya kış aylarında, insanlara bulaşma riski daha yüksektir.  Isıtma sistemleri(Soba, Kalorifer, Klima) ortamdaki nemi azaltır bu durum da  üst solunum yolu enfeksiyonuna neden olan birçok virüsün ortamda bulunmasına imkan sağlar. Zayıf bir bağışıklık sistemine sahip olanların üst solunum yolu enfeksiyonundan etkilenme ihtimalleri ise daha fazladır.

Üst Solunum Yolu Enfeksiyonu Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri
Üst Solunum Yolu Enfeksiyonu Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri

Akut Üst Solunum Yolu Enfeksiyonu Belirtileri 

Burun akıntısı, burunda tıkanma, hapşırık, öksürme ve fazla mukus üretimi üst solunum yolları enfeksiyonun en ayırt edici semptomları arasındadır. Bu semptomlara ise üst solunum yolunda bulunan mukoza zarında meydana gelen iltihap neden olur. Diğer semptomlar şunları içerebilir: ateş, yorgunluk hissi, başta ağrı, yutma esnasında ağrı, hırıltılı soluma…

Akut Üst Solunum Yolu Enfeksiyonu Teşhisine Nasıl Karar Verilir?

Solunum yolları enfeksiyonu kolayca teşhis edilebilir. Yukarıda bahsedilen semptomlara sahip olanların doktora görünmeleri üst solunum yolları enfeksiyonu tanı ve tedavisinde büyük kolaylık sağlayacaktır. Çoğu üst solunum yolları enfeksiyonu , kişinin tıbbi geçmişine bakmak suretiyle ve fiziki muayene yapılarak teşhis edilir. ÜSYE teşhis etmek adına kullanılan testlerin şunlar olduğu söylenebilir:

  1. Boğaza bakma: Hızlı antijen tespiti ile, grup A beta-hemolitik strep bakterileri en hızlı  teşhisi sağlayan yöntemdir.
  2. Lateral Boyun Röntgeni: Bu test ile, nefes almakta güçlük çeken hastalarda epiglotitin  tespiti ve giderilmesi söz konusudur.
  3. Göğüs Röntgeni: Doktor pnömoniden(zatürre) şüphelenirse bu teste karar verebilir.
  4. BT Taraması: Bu test sinüzit teşhisinde kullanılan bir yöntemdir.

Akut Üst Solunum Yolu Enfeksiyonu Tedavi Süreci

Üst solunum yolları enfeksiyonları genellikle belirtilerin ortadan kaldırılması yoluyla tedavi edilir. Bazı insanlar belirtileri azaltmak veya hastalık sürecini kısaltmak için öksürük gidericiler, balgam söktürücü ilaçlar ve C vitamini ile çinko takviyesi kullanımından yararlanır. Diğer tedaviler ise şunları içerebilmektedir:

Nazal Dekonjestanlar: Bunlar nefes almayı iyileştirebilir. Ancak tedavi sık tekrarlandığında sonradan daha az etkili olabilme riskine sahiptir ve sık burun tıkanıklıklarına neden olabileceği belirtilmektedir.

Buhar Soluma ve Tuzlu Su ile Gargaraüst solunum yolları enfeksiyonu belirtilerinden kurtulmak için güvenli yoldur. Sağlığa herhangi bir zararı gözlemlenmemiştir. Yaklaşık 500 mL suya 1 çay kaşığı tuz katılıp bu suyu ağza ve burna çekmek veya gargara yapmak en risksiz tedavi yöntemlerindendir.  

Asetaminofen Grubu ilaçlar ve NSAID grubu gibi Analjezikler: Ateş ve ağrıları azaltmak için yardımcı olabilen üst solunum yolları enfeksiyonu tedavi yöntemidir.
Öksürük giderici, balgam söktürücü, C vitamini, çinko takviyeleri ve buhar inhaleri için eczacıya veya doktora danışmak daha etkili olacaktır.

Akut Üst Solunum Yolu Enfeksiyonları Önleyici Tedbirler

Üst solunum yolu enfeksiyonlarına karşı en iyi koruma yöntemi, su ve sabunla sık sık el yıkanmasıdır. Elleri yıkamak, enfeksiyonun yayılmasına neden olacak durumları azaltır ve enfeksiyon sebeplerine tekrar maruziyeti azaltacaktır. Bunun dışında;

  • Üst solunum yolları hastalığı bulunan insanlarla yakın temasta bulunmaktan kaçınılmalı
  • Evde veya aynı ortamda bulunan üst solunum yolları enfeksiyonu olan kişiler tarafından dokunulmuş olabilecek uzaktan kumanda, telefon ve kapı kolu gibi nesneler silinmeli.
  • Hasta olan kişi ağzını ve burnunu bir maske yoluyla örterek üst solunum yolu enfeksiyonuna neden olan virüsleri yayılmasını önlemeli.
  • Hasta kişiler mümkün olduğunca evde kalmalı.

Üst Solunum Yolları Enfeksiyonu Alternatif Tedavi Yöntemleri

Akut üst solunum yolları enfeksiyonu sorunu bulunanlar bir doktora danıştıktan sonra bazı bitkisel tedavi yöntemleri ile vitamin, mineral takviyelerini kullanabilirler. Üst Solunum Yolu İltihabına iyi gelen bitki ve mineraller;

Ekinezya
Ekinezyanın üst solunum yolları enfeksiyonu tedavisi için olumlu sonuçlar verdiği bilinmektedir anca astım rahatsızlığı bulunanlar ekinezya kullanırken dikkat etmelidir zira ekinezya astım hastalarında alerjik reaksiyonlara sebep olabilmektedir.


Çinko Takviyesi
Öncelikle çinko takviyesi için doktor veya eczacılara danışılmalıdır. Çinko takviyesinin soğuk algınlığı riskini azalttığı gözlemlenmiştir. Özellikle uzun süreli çinko takviyesi alınması halinde soğuk algınlığına yakalanma oranlarının düştüğü gözlemlenmiştir. Ancak çinkonun ağızda bırakacağı tatsızlık hissi ve mide bulantıları bu takviyeyi alırken göze alınmalıdır.
 
C Vitamini
Bilinenin aksine soğuk algınlığı veya üst solunum yolları enfeksiyonuna yakalandıktan sonra C vitamini takviyesinin alınmasının soğuk algınlığına gözle görünür bir faydası dokunmamaktadır. Ancak yapılan bazı çalışmalarda aktif spor yapanlardan C vitamini takviyesi kullananlar ile hastalığa yakalanmadan C vitamini takviyesi alanlarda soğuk algınlığı ve üst solunum yolları enfeksiyonu oranlarının düştüğü gözlemlenmiştir.

Yorum Yap

Yorum Yap

Yorumlar (1)